Pipeline Anudan Yojana Maharashtra: ही योजना शेतकऱ्यांसाठी एक मोठी मदत ठरत आहे, विशेषतः ज्या भागात पाण्याची कमतरता आणि सिंचनाच्या समस्या नेहमीच्या आहेत. मी एका कृषी योजनांच्या अभ्यासक आणि लेखक म्हणून सांगतो, की महाराष्ट्रातील शेतकरी बंधू-भगिनींसाठी ही योजना म्हणजे पाण्याच्या कार्यक्षम वापराची एक सोपी आणि फायदेशीर संधी आहे. आजच्या बदलत्या हवामानात, जेव्हा पाऊस अनियमित होतो आणि शेतीचा खर्च वाढतो, तेव्हा अशा सरकारी मदतीमुळे शेतकऱ्यांचा ताण कमी होतो. चला, या योजनेच्या प्रत्येक पैलूबद्दल सविस्तर जाणून घेऊ, जेणेकरून तुम्हीही त्याचा लाभ घेऊ शकता.
महाराष्ट्र शासन आणि केंद्र सरकारच्या संयुक्त प्रयत्नातून राबवली जाणारी ही योजना मुख्यतः ‘प्रधानमंत्री कृषी सिंचय योजना’ (PMKSY) अंतर्गत ‘प्रति थेंब अधिक पीक’ (Per Drop More Crop) या घटकात येते. याचा मुख्य हेतू म्हणजे शेतकऱ्यांना आधुनिक सिंचन तंत्रज्ञान उपलब्ध करून देणे, ज्यामुळे पाण्याचा अपव्यय टाळता येतो आणि पिकांना योग्य वेळी पुरेसे पाणी मिळते. पारंपरिक पद्धतीत चरांमधून पाणी वाहून नेल्याने बरेच पाणी वाया जाते, पण पाईपलाइनद्वारे सिंचन केल्याने हे टाळता येते. परिणामी, मजुरीची बचत होते, उत्पादन वाढते आणि शेतकऱ्यांची आर्थिक स्थिती सुधारते. मी अनेक शेतकऱ्यांशी बोललो आहे, ज्यांनी या योजनेचा लाभ घेतला आणि त्यांचे म्हणणे आहे की, हे अनुदान त्यांच्या शेतीला नवसंजीवनी देणारे ठरले.
या योजनेत सिंचनासाठी लागणाऱ्या पाईपलाइन आणि संबंधित उपकरणांसाठी अनुदान मिळते. हे मुख्यतः ठिबक सिंचन (ड्रिप इरिगेशन) आणि तुषार सिंचन (स्प्रिंकलर इरिगेशन) प्रणालींमध्ये समाविष्ट आहे, ज्यात HDPE (हाय डेन्सिटी पॉलीइथिलीन) आणि PVC (पॉलीविनाइल क्लोराईड) सारख्या पाईप्सचा वापर होतो. अनुदानाचे प्रमाण असते:
- लहान आणि सीमांत शेतकऱ्यांसाठी: एकूण खर्चाच्या ५५% पर्यंत अनुदान.
- इतर शेतकऱ्यांसाठी: एकूण खर्चाच्या ४५% पर्यंत अनुदान.
हे अनुदान प्रणालीच्या एकूण किंमतीवर आधारित असते, ज्यात पाईप्स, पंप, व्हॉल्व्ह आणि इतर भागांचा समावेश होतो. कमाल क्षेत्रफळ ५ हेक्टरपर्यंत मर्यादित आहे, ज्यामुळे अनुदानाची रक्कम मोठी होऊ शकते – काही प्रकरणांत ३ लाख रुपयांपर्यंत पोहोचू शकते, पण हे प्रणालीच्या प्रकार आणि क्षेत्रावर अवलंबून असते. उदाहरणार्थ, एका सामान्य शेतकऱ्याने २ हेक्टरसाठी ठिबक प्रणाली बसवली तर, त्याला ४५% अनुदान मिळून खर्चात मोठी कपात होईल. हे अनुदान थेट बँक खात्यात DBT (डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर) द्वारे जमा होते, ज्यामुळे पारदर्शकता राहते.
पात्र होण्यासाठी काही सोप्या अटी आहेत, ज्या बहुतेक शेतकरी पूर्ण करू शकतात. प्रथम, तुम्ही महाराष्ट्र राज्याचे कायम रहिवासी असावे आणि तुमच्या नावावर शेतीची जमीन असावी. याशिवाय:
- आधार कार्ड असणे अनिवार्य.
- ७/१२ उतारा आणि ८-अ दाखला आवश्यक.
- अनुसूचित जाती/जमातीच्या शेतकऱ्यांसाठी जातीचा दाखला.
- पाणी पंपासाठी कायमस्वरूपी वीज कनेक्शन असावे, आणि ताजा वीज बिल जोडावा.
- या योजनेचा लाभ यापूर्वी घेतलेल्या सर्वे नंबरसाठी पुढील ७ ते १० वर्षे (२०१७-१८ नंतरच्या लाभार्थींसाठी) अर्ज करता येणार नाही.
- कुटुंबातील सदस्यांसाठी मर्यादा नाही, पण प्रत्येक सर्वे नंबरसाठी नियम लागू.
मी सांगतो, या अटी पूर्ण करण्यासाठी आधी तुमच्या कागदपत्रांची यादी तयार करा, कारण चुकीची माहिती दिल्यास अर्ज रद्द होऊ शकतो.
अर्ज करण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे ऑनलाइन आहे, जी महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवर होते. हे पोर्टल शेतकऱ्यांसाठी खूप सोयीस्कर आहे, आणि मी स्वतः त्याचा अभ्यास केला आहे. पायऱ्या अशा:
१. महाडीबीटी पोर्टल (mahadbt.maharashtra.gov.in) वर जा आणि शेतकरी म्हणून नोंदणी करा. २. लॉगिन करून ‘प्रधानमंत्री कृषी सिंचय योजना – प्रति थेंब अधिक पीक’ हा घटक निवडा. ३. वैयक्तिक आणि शेतीची माहिती भरा, कागदपत्रे अपलोड करा. ४. पूर्वसंमती मिळाल्यानंतर ३० दिवसांत अधिकृत विक्रेत्याकडून प्रणाली खरेदी करा आणि बिले अपलोड करा. ५. तपासणीनंतर अनुदान तुमच्या आधार-लिंक केलेल्या बँक खात्यात जमा होईल.
२०२५-२६ पासून ‘प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य’ ही पद्धत लागू होत आहे, म्हणून लवकर अर्ज करा. पोर्टल कधीकधी बंद असते, पण ते लवकरच उघडले जाते.
या योजनेच्या लाभ घेण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे साधी आहेत:
- आधार कार्ड.
- ७/१२ उतारा.
- ८-अ दाखला.
- बँक पासबुक (आधार लिंक असलेले).
- जातीचा दाखला (लागू असल्यास).
- वीज बिल (पंप कनेक्शनचा पुरावा).
- खरेदीचे कोटेशन आणि तपासणी अहवाल (प्रणालीसाठी).
हे सर्व अपलोड करताना स्कॅन केलेले स्पष्ट असावेत.
शेवटी, pipeline anudan yojana maharashtra ही योजना केवळ अनुदान नाही, तर शेतकऱ्यांच्या भविष्यासाठी एक पाऊल आहे. मी अनेक उदाहरणे पाहिले आहेत, जिथे शेतकऱ्यांनी या मदतीने आपली शेती उन्नत केली आणि उत्पन्न दुप्पट केले. जर तुम्हीही पात्र असाल, तर वेळ वाया घालवू नका – आजच पोर्टल तपासा आणि अर्ज करा. अधिक माहितीसाठी महाडीबीटी वेबसाइट किंवा स्थानिक कृषी कार्यालयाशी संपर्क साधा. शेतीच्या यशासाठी शुभेच्छा!












1 thought on “Pipeline Anudan Yojana Maharashtra 2025: शेतकऱ्यांना सिंचन पाईपसाठी 55% पर्यंत अनुदान, ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया आणि पात्रता जाणून घ्या”